IJs bij acute blessures: wanneer wel en wanneer niet?

Jarenlang was het RICE-protocol (Rest, Ice, Compression, Elevation) hét standaardadvies bij acute blessures. Een enkel verstuikt? IJs erop. Spier verzwikt? IJs erop. Het idee was logisch: door te koelen zou de zwelling beperkt blijven, de pijn verminderen en het herstel versnellen. Maar ondertussen weten we beter — het verhaal is genuanceerder geworden.

Van RICE naar PEACE & LOVE

Recent onderzoek toont aan dat koeling en langdurige rust niet altijd helpen. Het lichaam heeft namelijk een eigen herstelmechanisme: een gecontroleerde ontstekingsreactie die zorgt voor genezing van weefsels. Te veel rust of overmatig koelen kan die natuurlijke reactie afremmen. Daarom heeft men het klassieke RICE-principe grotendeels verlaten, en vervangen door het PEACE & LOVE-protocol. Dat legt de nadruk op actief en aangepast herstel in plaats van passieve symptoombestrijding.

Het nieuwe PEACE & LOVE-protocol

PEACE (acute fase)

• P – Protect: Bescherm het geblesseerde gebied kortdurend, maar vermijd volledige immobilisatie.
• E – Elevate: Leg het lichaamsdeel eventueel wat hoger om de circulatie te bevorderen.
• A – Avoid anti-inflammatories: Ontstekingen zijn deel van het herstel; het onderdrukken ervan kan het proces vertragen.
• C – Compress: Gebruik drukverband om zwelling te beperken.
• E – Educate: Begrijp wat er in je lichaam gebeurt – kennis vermindert angst en bevordert herstel.

LOVE (na de acute fase)

• L – Load: Begin zo snel mogelijk weer te belasten, binnen de pijngrens.
• O – Optimism: Een positieve ingesteldheid heeft een aantoonbaar effect op het herstel.
• V – Vascularisation: Lichte, pijnvrije bewegingen stimuleren de doorbloeding.
• E – Exercise: Gerichte oefentherapie herstelt kracht, coördinatie en stabiliteit.

Wat betekent dat voor het gebruik van ijs?

Het is belangrijk om te begrijpen dat ijs niet “verboden” is, maar ook niet altijd nodig. Koeling heeft voornamelijk een pijnstillend effect en kan in sommige situaties nuttig zijn — maar het versnelt het herstel meestal niet.

IJs kan nuttig zijn:

• Bij hevige zwelling, bijvoorbeeld na een enkelverstuiking.
  → De zwelling kan bewegen moeilijk maken, en kortdurend koelen kan dat tijdelijk verlichten.
• Na een operatie, zoals een voorste kruisbandreconstructie (ACL) of knie-ingreep.
  → IJs kan pijn verminderen en helpen om de quadriceps (bovenbeenspier) opnieuw te activeren.

IJs is minder zinvol:

• Bij lichte tot matige acute blessures zonder uitgesproken zwelling.
  → Het natuurlijke ontstekingsproces helpt bij herstel; te veel koeling kan dat afremmen.
• Wanneer het als standaardreactie wordt gebruikt bij elke blessure, zonder doel of tijdsbeperking.

De essentie

Het gebruik van ijs mag gerust genuanceerd bekeken worden. IJs kan nuttig zijn om pijn te verlichten of zwelling tijdelijk te beperken, maar het is geen noodzakelijk onderdeel van elk herstelproces.

Het belangrijkste blijft:

• Bescherm kort, maar blijf zo snel mogelijk in beweging.
• Vertrouw op je lichaam en bouw geleidelijk terug op.
• Combineer rust met een actieve revalidatie-aanpak volgens het PEACE & LOVE-principe.

Samenvatting

Het klassieke “ijs erop en rusten” maakt plaats voor actieve revalidatie. Gebruik ijs doordacht en tijdelijk, enkel als het functioneel iets toevoegt aan je herstel. Het echte herstel gebeurt door bewegen, belasten en vertrouwen op je lichaam – met begeleiding wanneer nodig.