Help mijn bekken staat scheef! Maar kan dit überhaupt wel?

Veel mensen krijgen ooit te horen dat hun bekken scheef staat. Soms wordt dit gelinkt aan rugpijn, beenlengteverschil of heupklachten. Het klinkt logisch: als iets scheef staat, moet het toch rechtgezet worden?

Maar de wetenschap toont dat dit beeld vaak te simplistisch is. Je bekken is geen vast object dat makkelijk “uit positie” geraakt en vervolgens manueel kan worden teruggezet.

Het bekken zijn geen losse fragmenten

Het bekken bestaat uit meerdere botten en gewrichten, waaronder de sacro-iliacale gewrichten. Deze gewrichten hebben van nature zeer weinig bewegingsvrijheid, vaak slechts enkele millimeters. Onderzoek toont dat deze kleine bewegingen moeilijk betrouwbaar te meten zijn en dat palpatie of klinische testen om een bekkenstand te bepalen een lage betrouwbaarheid hebben (Stuber, 2007; van der Wurff, 2000). Met andere woorden: twee ervaren therapeuten kunnen verschillende conclusies trekken over dezelfde “bekkenscheefstand”.

Asymmetrie is normaal

Het menselijk lichaam is zelden perfect symmetrisch. Kleine verschillen in botvorm, spiermassa of houding zijn normaal en komen bij vrijwel iedereen voor. Studies tonen dat structurele asymmetrieën vaak voorkomen bij pijnvrije personen en dus niet automatisch problematisch zijn (Nadler, 2001). Dat betekent dat een zogenaamd scheef bekken niet per definitie de oorzaak van klachten is.

Kan een bekken echt “uit positie” staan?

Het idee dat het bekken gemakkelijk “uit positie” geraakt door dagelijkse activiteiten heeft weinig wetenschappelijke ondersteuning. Het bekken wordt namelijk sterk gestabiliseerd door een:

• Form closure is de passieve stabiliteit van het bekken door de vorm van sacrum en ilium. De gewrichtsvlakken hebben richels en groeven en het sacrum zit als een wig tussen de ilia. Samen met zeer sterke ligamenten zorgt dit voor een mechanische vergrendeling met minimale beweging.
• Force closure is de actieve stabiliteit waarbij spieren en fasciale slings compressiekrachten op het SI-gewricht uitoefenen. Vooral transversus abdominis, bekkenbodem, multifidus, gluteus maximus, latissimus dorsi en de schuine buikspieren drukken de gewrichtsvlakken tegen elkaar en verhogen wrijving.

Het SI-gewricht is extreem sterk omdat form en force closure samen werken, de ligamenten zeer krachtig zijn en het gewricht vooral bedoeld is voor load transfer van romp naar benen. De beweging is daarom zeer klein (slechts enkele graden en millimeters). Bij gezonde personen is het zeer onwaarschijnlijk dat het bekken plots structureel verschuift zonder ernstig trauma.

Waarom manueel “rechtzetten” niet logisch is

Manuele technieken kunnen pijn verminderen of spierspanning beïnvloeden, maar onderzoek toont dat het idee van gewrichten permanent “terug op hun plaats zetten” biomechanisch weinig plausibel is.

De effecten van manuele therapie worden eerder verklaard door:

• Pijnmodulatie via het zenuwstelsel
• Verandering in spierspanning
• Placebo/contextuele effecten
• Verbeterde bewegingsperceptie

Dit betekent dat iemand zich beter kan voelen na een behandeling, maar niet omdat het bekken letterlijk werd rechtgezet.

Het probleem met het label “bekkenscheefstand”

Het label kan onbedoeld negatieve gevolgen hebben. Mensen kunnen gaan denken dat hun lichaam fragiel is of “niet recht staat”, wat kan leiden tot bewegingsangst, vermijdingsgedrag, verhoogde pijngevoeligheid en/of afhankelijkheid van passieve behandelingen. Onderzoek rond pijn en overtuigingen toont dat dergelijke overtuigingen herstel kunnen vertragen (Vlaeyen & Linton, 2000).

Wat veroorzaakt klachten dan wél?

Klachten rond bekken, rug of heup worden meestal beïnvloed door meerdere factoren, zoals:

• Belastbaarheid van spieren en weefsels
• Trainingsniveau en kracht
• Bewegingsvariatie
• Herstel en slaap
• Stress en pijnperceptie

Het lichaam is dynamisch en past zich voortdurend aan belasting aan.

Wat helpt wél bij klachten rond bekken of lage rug?

De meest effectieve aanpak richt zich meestal op oefentherapie en krachttraining, graduele opbouw van belasting, educatie en geruststelling en bewegingsvariatie. Deze aanpak helpt het lichaam belastbaarder maken in plaats van te focussen op het “corrigeren” van een positie.

Betekent dit dat manuele therapie geen waarde heeft?

Niet noodzakelijk. Manuele technieken kunnen tijdelijk pijn verminderen en bewegingscomfort verbeteren. Het probleem ligt niet in de techniek zelf, maar in de uitleg dat gewrichten structureel worden rechtgezet. Wanneer manuele therapie gebruikt wordt als aanvulling op actieve revalidatie, kan het een nuttige rol spelen.

Conclusie

Het idee van een bekken dat structureel scheef staat en manueel moet worden rechtgezet, wordt onvoldoende ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Kleine asymmetrieën zijn normaal en meestal niet de oorzaak van klachten. Bovendien is het biomechanisch onwaarschijnlijk dat een bekken eenvoudig uit positie geraakt of permanent kan worden teruggezet door manuele technieken. Klachten rond het bekken worden beter verklaard door belastbaarheid, bewegingsgedrag en pijnmechanismen dan door structurele “scheefstand”. Daarom ligt de focus bij moderne kinesitherapie vooral op actieve revalidatie, krachtopbouw en vertrouwen in beweging.

Bij Fysicure Mol werken we vanuit dat perspectief: niet door het lichaam “recht te zetten”, maar door het sterker, belastbaarder en veerkrachtiger te maken.